De (on)gevaren van blauw licht

Steeds vaker verschijnen in de media dit soort teksten:

“Er zijn sterke aanwijzingen dat blauw licht je ogen onherstelbaar kan beschadigen” of “Schade door blauw licht (ook wel photoretinitis genoemd) is een fotochemische schade: de straling zorgt voor chemische reacties die leiden tot beschadiging van de gele vlek in het netvlies. Deze schade heet maculadegeneratie en is definitief.”

Dit gaat dan eigenlijk allemaal over het blauwe licht dat van digitale apparaten (computers, telefoons, tablets) komt. Doordat we tegenwoordig meer en meer deze apparaten gebruiken, is er een toename in de blootstelling aan blauw licht.

 

Maar is dat blauwe licht wel zo schadelijk?

 

Uit onderzoek is gebleken dat de hoeveelheid blauw licht van 1 uurtje buiten lopen staat gelijk aan 30(!) uur achter een beeldscherm. Dus anders gezegd, 1 uurtje achter een beeldscherm ipv buiten zijn, scheelt je weer 29 uur aan blauw licht blootstelling.

Dus waar komen deze (“loze”) kreten vandaan? Heel simpel, denk aan de klepel en de klok. Er is onderzoek geweest naar de schadelijkheid van licht op het netvlies bij dieren. Uit zo’n onderzoek is gebleken dat als je het netvlies op 1 plek langdurig en met een hoge intensiteit belicht er wat verandering optreedt.
Dit kun je goed vergelijken met in de zon kijken. Heel even direct in de zon kijken (zonder bescherming) kan het oog prima hebben. Maar gaan we langdurig (bv naar een eclipse) kijken, dan beschadigen we permanent het netvlies. Dit wordt photoretinitis genoemd.

 

Als we dus concluderen dat blauw licht alleen mogelijk schade kan veroorzaken op het moment dat het langdurig en met een hoge intensiteit op het netvlies schijnt, dan kan dat met een digitaal apparaat dus niet gebeuren.

 

Sterker nog, blauw licht hebben we juist nodig om ons goed te voelen (aanmaak serotonine/gelukshormoon) en wakker te blijven (heeft invloed op ons bio-ritme). Laat dát nu het probleem zijn met het gebruik van een digitaal apparaat voor het slapen gaan: onze hersenen ontvangen een dosis blauw licht op het moment dat dit niet wenselijk is. Hierdoor zouden we slechter kunnen gaan slapen.

 

Blauw licht

 

Maar toch zijn er mensen die bij/na het gebruik van digitale apparaten klachten hebben aan hun ogen, hoe zit dat? Deze klachten noemden we asthenope klachten of asthenopie. Ik zeg het bewust in de verleden tijd, want tegenwoordig noemen we het heel hip “Digital Eye Strain” of “Digital Eye Fatique”.

Gelukkig kunnen de ogen niet vermoeid of gespannen zijn, de spieren in en rondom het oog zijn van het soort dat niet moe kan worden. Net zoals de hartspier, die wordt ook niet moe (stel je voor…).  De klachten kunnen wel zo voelen, vandaar de benaming. Het zegt meer over hoe men zich voelt, dan wat er werkelijk met de ogen aan de hand is.

 

Maar goed, waardoor ontstaan deze klachten? Asthenopie kan veel oorzaken hebben, zoals een niet juiste (bril-)correctie, onjuiste gecentreerde glazen (bv bij kant-en-klare leesbrillen) of een medische oorzaak.

 

Echter de grootste oorzaak, die in de afgelopen jaren is toegenomen, is het gebruik van beeldschermen. Al in de jaren 70/80 waren er al onderzoek naar de klachten bij beeldscherm gebruik. Een beeldscherm geeft, hoewel je het niet ziet, een knipperend beeld, dit in combinatie met een “onnatuurlijke” afstand (60cm pc/tablet, 30cm telefoon), zorgt er voor dat onze hersenen gek worden. Om toch een goed beeld te krijgen gaan onze hersenen “staren”. Hierdoor vermindert de knipperslag tot wel 5x minder! Het oog droogt uit en het wordt voor de hersenen nog lastiger.

 

Gelukkig kan het lichaam veel hebben, je houdt dit ongeveer 2 uur vol zonder dat je het merkt. Alleen hebben we tegenwoordig zo’n werkdruk dat wij onszelf geleerd hebben om dit te negeren om door te kunnen werken. Het resultaat: eind van de dag hebben we asthenope klachten. Ook de techniek zorgt voor meer klachten. De nieuwere LED-LCD schermen geven wel een helderder beeld, maar knipperen veel onprettiger dan oudere schermen (zoals CRT). De nieuwe schermen knipperen echt aan/uit, terwijl de oudere schermen nog na doven.

 

Voor onze hersenen is knipperen met nadoven minder storend dan aan/uit knipperen.

 

Zoals je misschien al ziet, heeft blauw licht niets te maken met asthenopie.
Wat wel zinvol is, is om ’s avonds voor het slapen gaan geen scherm te bekijken, zoals een tablet, telefoon of een TV.

 

Helaas behoor ik ook tot de groep die zich daar niets van aantrekt en toch lekker tv kijkt of op mijn iPad zit te kijken, voor het slapen gaan 😉

 

Laurens-Jan Merkx
Optometrist

Reacties

comments